ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਪੰਖੀ ਭਇਓ ਉਡਿ ਉਡਿ ਦਹ ਦਿਸ ਜਾਇ ॥
kabeer man pa(n)khee bhio udd udd dheh dhis jai ||
Kabeer, the mind has become a bird; it soars and flies in the ten directions.
ਹੇ ਕਬੀਰ!ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਪੰਛੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਭਟਕ ਭਟਕ ਕੇ ਦਸੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।
(हे कबीर ! ये जानते हुए भी कि प्रभू के सिफतसालाह विकारों को जला के प्रभू-चरनों में जोड़ती है) मनुष्य का मन पंछी बन जाता है (एक प्रभू का आसरा छोड़ के) भटक-भटक के (मायावी पदार्थों के पीछे) दसों दिशाओं में जोड़ता है
Kabir, la mente se ha vuelto un pájaro, se mueve y vuela en las diez direcciones,
ਜੋ ਜੈਸੀ ਸੰਗਤਿ ਮਿਲੈ ਸੋ ਤੈਸੋ ਫਲੁ ਖਾਇ ॥੮੬॥
jo jaisee sa(n)gat milai so taiso fal khai ||86||
According to the company it keeps, so are the fruits it eats. ||86||
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ।੮੬।
(और यह कुदरति का नीयम ही है कि) जो मनुष्य जैसी संगति में बैठता है वैसा ही उसको फल मिलता है। 86।
de acuerdo a la compañía que guarda, así son los frutos que se come.(86)
ਕਬੀਰ ਜਾ ਕਉ ਖੋਜਤੇ ਪਾਇਓ ਸੋਈ ਠਉਰੁ ॥
kabeer jaa kau khojate paio soiee Thaur ||
Kabeer, you have found that place which you were seeking.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਜੇਹੜੀ ਥਾਂ ਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਉਹੀ ਥਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਪਈ ਹੈ ।
हे कबीर ! (प्रभू की सिफतसालाह करने से। प्रभू के गुण गाने से। गुणों का अंत नहीं पड़ सकता; पर सिफतसालाह की सहायता से) मैं (प्रभू के चरन रूप) जो जगह तलाश कर रहा था। वही जगह मुझे मिल गई है।
Kabir, has encontrado el lugar buscado tanto por ti,
ਸੋਈ ਫਿਰਿ ਕੈ ਤੂ ਭਇਆ ਜਾ ਕਉ ਕਹਤਾ ਅਉਰੁ ॥੮੭॥
soiee fir kai too bhiaa jaa kau kahataa aaur ||87||
You have become that which you thought was separate from yourself. ||87||
ਜਿਸ (ਪ੍ਰਭੂ) ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਕੋਈ ਹੋਰ’ ਆਖਦਾ ਸੈਂ ,ਬਦਲ ਕੇ ਉਸੇ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।੮੭।
हे कबीर ! जिस (प्रभू) को तू पहले 'कोई और' कहता था (जिसको तू पहले अपने आप से अलग समझता था) तू (सिफतसालाह की बरकति से) बदल के उसी का ही रूप बन गया है। (उसी में ही लीन हो गया है। उसी के साथ एक-मेक हो गया है)। 87।
te has vuelto lo mismo que lo que buscabas y que pensabas que era distinto de ti.(87)
ਕਬੀਰ ਮਾਰੀ ਮਰਉ ਕੁਸੰਗ ਕੀ ਕੇਲੇ ਨਿਕਟਿ ਜੁ ਬੇਰਿ ॥
kabeer maaree marau kusa(n)g kee kele nikaT ju ber ||
Kabeer, I have been ruined and destroyed by bad company, like the banana plant near the thorn bush.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਰੱਬ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਕਦੇ ਭੀ ਨਾਹ ਕਰੀਂ । ਕੇਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੇਰੀ ਉੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ,
हे कबीर ! (यदि तूने परमात्मा की सिफतसालाह छोड़ दी। तो सहज ही तू उनका साथ करेगा जो प्रभू से टूटे हुए हैं; पर देख) ईश्वर से टूटे हुए लोगों का साथ कभी भी ना करना। केले के नजदीक बेर का पेड़ उगा हुआ हो। बेरी हवा से झूलती है। केला (बेरी के काँटों से) चीरा जाता है;
Kabir, me he destruido y arruinado por la mala compañía, como el árbol de plátano que está cerca de la higuera,
ਉਹ ਝੂਲੈ ਉਹ ਚੀਰੀਐ ਸਾਕਤ ਸੰਗੁ ਨ ਹੇਰਿ ॥੮੮॥
auh jhoolai uh cheereeaai saakat sa(n)g na her ||88||
The thorn bush waves in the wind, and pierces the banana plant; see this, and do not associate with the faithless cynics. ||88||
ਬੇਰੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੁਲਾਰੇ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਕੇਲਾ (ਉਸ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ) ਚੀਰੀਦਾ ਹੈ; ਤਿਵੇਂ (ਹੇ ਕਬੀਰ!) ਭੈੜੀ ਸੁਹਬਤਿ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆਂ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਆਤਮਕ ਮੌਤੇ ਮਰ ਜਾਇਗੀ ।੮੮।
वैसे ही (हे कबीर !) बुरी सोहबत में बैठने से विकारों के असर तले तेरी जीवात्मा आत्मिक मौत मर जाएगी। 88।
que se mueve con el viento y sus espinas se le encajan al plátano, ve esto y no te asocies con el cínico sin Fe.(88)
ਕਬੀਰ ਭਾਰ ਪਰਾਈ ਸਿਰਿ ਚਰੈ ਚਲਿਓ ਚਾਹੈ ਬਾਟ ॥
kabeer bhaar paraiee sir charai chalio chaahai baaT ||
Kabeer, the mortal wants to walk on the path, carrying the load of others' sins on his head.
ਹੇ ਕਬੀਰ!ਪਰਾਈ (ਨਿੰਦਿਆ) ਦਾ ਭਾਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਭਾਰ ਭੀ ਚੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨਿੰਦਿਆ ਦੇ) ਰਾਹੇ ਹੀ ਤੁਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ;
हे कबीर ! (कुसंग के कारण) इसके सिर पर पराई (निंदा) का भार चढ़ता जाता है (भार भी चढ़ता जाता है। फिर भी मनुष्य इस निंदा के) राह पर ही चलना पसंद करता है;
Kabir, el mortal quiere caminar por el Sendero, cargando las faltas de otros en su espalda,
ਅਪਨੇ ਭਾਰਹਿ ਨਾ ਡਰੈ ਆਗੈ ਅਉਘਟ ਘਾਟ ॥੮੯॥
apane bhaareh naa ddarai aagai aaughaT ghaaT ||89||
He is not afraid of his own load of sins; the road ahead shall be difficult and treacherous. ||89||
ਆਪਣੇ (ਕੀਤੇ ਹੋਰ ਮੰਦ-ਕਰਮਾਂ ਦੇ) ਭਾਰ ਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੇਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ,ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਡਾਢਾ ਔਖਾ ਰਸਤਾ ਹੈ,।੮੯।
मनुष्य के सामने एक बहुत ही मुश्किल रास्ता है। पर और अपने (किए और बुरे कर्मों के) भार का तो इसको चेता ही नहीं आता। 89।
no le teme ni se fija en su propia carga, el camino adelante va a ser difícil y traicionero. (89)
ਕਬੀਰ ਬਨ ਕੀ ਦਾਧੀ ਲਾਕਰੀ ਠਾਢੀ ਕਰੈ ਪੁਕਾਰ ॥
kabeer ban kee dhaadhee laakaree Thaaddee karai pukaar ||
Kabeer, the forest is burning; the tree standing in it is crying out,
ਹੇ ਕਬੀਰ (ਜੇ ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਮਝੇਂ ਤਾਂ) ਜੰਗਲ ਦੀ ਕੋਲਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਲੱਕੜੀ ਭੀ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪੁਕਾਰ ਕਰਦੀ (ਸੁਣੀਦੀ ਹੈ)
हे कबीर ! (अगर तू ध्यान से सुन के समझे तो) जंगल की कोयला बनी हुई लकड़ी भी साफ तौर पर पुकार करती (सुनी जा सकती है) कि
Kabir, el bosque está ardiendo, el árbol grita, no me dejen caer en las manos del herrero,
ਮਤਿ ਬਸਿ ਪਰਉ ਲੁਹਾਰ ਕੇ ਜਾਰੈ ਦੂਜੀ ਬਾਰ ॥੯੦॥
mat bas parau luhaar ke jaarai dhoojee baar ||90||
"Do not let me fall into the hands of the blacksmith, who would burn me a second time."||90||
ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਲੁਹਾਰ ਦੇ ਵੱਸ ਨਾ ਪੈ ਜਾਵਾਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਸਾੜੇਗਾ ।੯੦।
मैं कहीं लोहार के वश ना पड़ जाऊँ। वह तो मुझे दूसरी बार जलाएगा। 90।
pues me va meter en el fuego por segunda vez.(90)
ਕਬੀਰ ਏਕ ਮਰੰਤੇ ਦੁਇ ਮੂਏ ਦੋਇ ਮਰੰਤਹ ਚਾਰਿ ॥
kabeer ek mara(n)te dhui mooe dhoi mara(n)teh chaar ||
Kabeer, when one died, two were dead. When two died, four were dead.
ਹੇ ਕਬੀਰ!ਇਸ ਇੱਕ ਮਨ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋਰ ਭੀ ਮਰਿਆ ਜਾਤਿ-ਅਭਿਮਾਨ, ਤੇ ਕੁਲ ਦੋ ਮਰ ਗਏ—ਮਨ ਅਤੇ ਜਾਤਿ-ਅਭਿਮਾਨ । ਫਿਰ ਦੋ ਹੋਰ ਮਰੇ—ਦੇਹ-ਅੱਧਿਆਸ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ; ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਹੋ ਗਏ ।
हे कबीर ! (प्रभू के गुण गाने से उसके गुणों का अंत नहीं पड़ सकता। पर इस सिफतसालाह की बरकति से 'मन' मर जाता है 'मन' विकारों से हट जाता है) इस एक मन के मरने से एक और भी मरा जाति अभिमान। और कुल दो मर गए- मन और जाति अभिमान। फिर दो और मरे-देह अध्यास और तृष्णा; कुल चार हो गए।
Kabir, cuando uno murió, dos estaban muertos, cuando dos murieron,
ਚਾਰਿ ਮਰੰਤਹ ਛਹ ਮੂਏ ਚਾਰਿ ਪੁਰਖ ਦੁਇ ਨਾਰਿ ॥੯੧॥
chaar mara(n)teh chheh mooe chaar purakh dhui naar ||91||
When four died, six were dead, four males and two females. ||91||
ਦੋ ਹੋਰ ਮਰੇ—ਕੁਸੰਗ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ; ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਛੇ ਹੋ ਗਏ, ਚਾਰ ਪੁਲਿੰਗ (‘ਪੁਰਖ’) ਅਤੇ ਦੋ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਲਿੰਗ (‘ਨਾਰਿ’) ।੯੧।
दो और मरे- कुसंग और निंदा; और ये सारे मिल के छे हो गए। चार पुलिंग ('पुरख') और दो स्त्री-लिंग ('नारि')। 91।
cuatro estaban muertos, cuando cuatro murieron, seis estaban muertos, cuatro machos y dos hembras. (91)
ਕਬੀਰ ਦੇਖਿ ਦੇਖਿ ਜਗੁ ਢੂੰਢਿਆ ਕਹੂੰ ਨ ਪਾਇਆ ਠਉਰੁ ॥
kabeer dhekh dhekh jag ddoo(n)ddiaa kahoo(n) na paiaa Thaur ||
Kabeer, I have seen and observed, and searched all over the world, but I have found no place of rest anywhere.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਮੈਂ ਬੜੀ ਮੇਹਨਤਿ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਢੂੰਡ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਜੇਹਾ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਾ ਜਿਥੇ ਮਨ ਭਟਕਣੋਂ ਹਟ ਜਾਏ ।
हे कबीर ! मैंने बड़ी मेहनत से सारा जगत ढूँढ के देखा है। कहीं भी ऐसी जगह नहीं मिली जहाँ मन भटकने से हट जाएं जिस मनुष्य ने परमात्मा का नाम नहीं सिमरा (उसको कहीं भी मन की शांति की जगह नहीं मिल सकी;
Kabir, he visto, observado y buscado por todo el mundo y no he encontrado lugar de descanso,
ਜਿਨਿ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਿਓ ਕਹਾ ਭੁਲਾਨੇ ਅਉਰ ॥੯੨॥
jin har kaa naam na chetio kahaa bhulaane aaur ||92||
Those who do not remember the Lord's Name - why do they delude themselves in other pursuits? ||92||
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸਿਮਰਿਆ ,ਕਿਉਂ ਹੋਰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ? ।੧੨।
प्रभू का नाम ही। जो सत्संग में मिलता है। भटकने से बचाता है)। (सिफतसालाह छोड़ के) क्यों और-और जगहों पर भटकते फिरते हो। 92।
los que no se acuerdan del Nombre del Señor, ¿por qué se confunden con otros asuntos y búsquedas? (92)
ਕਬੀਰ ਸੰਗਤਿ ਕਰੀਐ ਸਾਧ ਕੀ ਅੰਤਿ ਕਰੈ ਨਿਰਬਾਹੁ ॥
kabeer sa(n)gat kareeaai saadh kee a(n)t karai nirabaahu ||
Kabeer, associate with the Holy people, who will take you to Nirvaanaa in the end.
ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਜੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ਵਾਲਾ ਸਾਥ ਤੋੜ ਨਿਭਦਾ ਹੈ;
हे कबीर ! (मन की शांति के लिए एक ही 'ठौर' है। वह है साध-संगति। सो) साध-संगति में जुड़ना चाहिए। साध-संगति वाला साथ आखिर तक निभता है;
Kabir, acércate a la gente Santa, quienes te llevarán al Nirvana al final
ਸਾਕਤ ਸੰਗੁ ਨ ਕੀਜੀਐ ਜਾ ਤੇ ਹੋਇ ਬਿਨਾਹੁ ॥੯੩॥
saakat sa(n)g na keejeeaai jaa te hoi binaahu ||93||
Do not associate with the faithless cynics; they would bring you to ruin. ||93||
ਰੱਬ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸੁਹਬਤਿ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਆਤਮਕ ਮੌਤ (ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ) ਹੈ ।੯੩।
ईश्वर से टूटे हुए लोगों की संगति नहीं करनी चाहिए। इससे आत्मिक मौत (होने का डर) है। 93।
y no te acerques a los cínicos sin Fe pues te pueden llevar a la ruina.(93)
ਕਬੀਰ ਜਗ ਮਹਿ ਚੇਤਿਓ ਜਾਨਿ ਕੈ ਜਗ ਮਹਿ ਰਹਿਓ ਸਮਾਇ ॥
kabeer jag meh chetio jaan kai jag meh rahio samai ||
Kabeer, I contemplate the Lord in the world; I know that He is permeating the world.
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਇਉਂ ਪਛਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਿਮਰਿਆ ਹੈ ।
हे कबीर ! (मन के लिए शांति की 'ठौर' प्रभू का नाम ही है। सो) जिन्होंने जगत में जनम ले के उस प्रभू को। ऐसे पहचान के कि वह सारे जगत में व्यापक है। सिमरा है (उनको ही जगत में जन्मा हुआ समझो। उनका ही पैदा होना सफल है। वही हैं साध। और उनकी संगति ही साध-संगति है)।
Kabir, contemplo al Señor en el mundo y sé que Él prevalece en todas partes,
ਜਿਨ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਿਓ ਬਾਦਹਿ ਜਨਮੇਂ ਆਇ ॥੯੪॥
jin har kaa naam na chetio baadheh janame(n) aai ||94||
Those who do not contemplate the Name of the Lord - their birth into this world is useless. ||94||
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਸਿਮਰਿਆ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਜੰਮੇ ।੯੪।
जिन्होंने परमात्मा का नाम नहीं सिमरा। वे व्यर्थ ही पैदा हुए। 94।
quienes no meditan en el Nombre del Señor su venida a este mundo es totalmente inútil.(94)
ਕਬੀਰ ਆਸਾ ਕਰੀਐ ਰਾਮ ਕੀ ਅਵਰੈ ਆਸ ਨਿਰਾਸ ॥
kabeer aasaa kareeaai raam kee avarai aas niraas ||
Kabeer, place your hopes in the Lord; other hopes lead to despair.
ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਤੇ ਡੋਰੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਆਸਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ।
हे कबीर ! (अगर मन के लिए शांति की 'ठौर' चाहिए तो 'साध-संगति' में जुड़ के) एक परमात्मा पर डोरी रखनी चाहिए। और आशाएं छोड़ देनी चाहिए।
Kabir, pon tus esperanzas en el Señor, todo lo demás te lleva a la desesperanza,
ਨਰਕਿ ਪਰਹਿ ਤੇ ਮਾਨਈ ਜੋ ਹਰਿ ਨਾਮ ਉਦਾਸ ॥੯੫॥
narak pareh te maaniee jo har naam udhaas ||95||
Those who dissociate themselves from the Lord's Name - when they fall into hell, then they will appreciate its value. ||95||
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਲੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ (ਸਦਾ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ) ।੯੫।
जो मनुष्य परमात्मा की याद से मुँह मोड़ लेते हैं वे नर्क में पड़े रहते हैं (सदा दुखी रहते हैं)। 95।
quienes se alejan del Nombre del Señor, cuando enfrenten las consecuencias de sus actos, van a apreciar Su Valor.(95)
ਕਬੀਰ ਸਿਖ ਸਾਖਾ ਬਹੁਤੇ ਕੀਏ ਕੇਸੋ ਕੀਓ ਨ ਮੀਤੁ ॥
kabeer sikh saakhaa bahute ke'ee keso keeo na meet ||
Kabeer has made many students and disciples, but he has not made God his friend.
ਹੇ ਕਬੀਰ!ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਨਾਹ ਬਣਾਇਆ (ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਨਾਹ ਬਣਾਈ, ਤੇ) ਕਈ ਚੇਲੇ-ਚਾਟੜੇ ਬਣਾ ਲਏ,
हे कबीर ! जिन्होंने परमात्मा को मित्र नहीं बनाया (परमात्मा के साथ सांझ नहीं बनाई। और) कई चेले-चाटड़े बना लिए। (उन्होंने पहले तो भले ही) उद्यम किया था।
Kabir, ha hecho muchos estudiantes y discípulos, pero no ha hecho de Dios su Amigo,
ਚਾਲੇ ਥੇ ਹਰਿ ਮਿਲਨ ਕਉ ਬੀਚੈ ਅਟਕਿਓ ਚੀਤੁ ॥੯੬॥
chaale the har milan kau beechai aTakio cheet ||96||
He set out on a journey to meet the Lord, but his consciousness failed him half-way. ||96||
ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਰਾਹ ਵਿਚ ਹੀ ਅਟਕ ਗਿਆ ।੯੬।
पर उनका मन राह में ही अटक गया (चेले-चाटड़ों से सेवा-पूजा कराने में वे व्यस्त हो गए। प्रभू का सिमरन भुला बैठे ओर मन की शांति की 'ठौर' नसीब नहीं हुई)। 96।
empezó su viaje para conocer a Dios, pero su Conciencia le falló a la mitad del camino. (96)
ਕਬੀਰ ਕਾਰਨੁ ਬਪੁਰਾ ਕਿਆ ਕਰੈ ਜਉ ਰਾਮੁ ਨ ਕਰੈ ਸਹਾਇ ॥
kabeer kaaran bapuraa kiaa karai jau raam na karai sahai ||
Kabeer, what can the poor creature do, if the Lord does not give him assistance?
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਜੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਸਹੈਤਾ ਨਾਹ ਕਰੇ ,ਤਾਂ ਇਹ ਵਸੀਲਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪੁਚਾਂਦਾ ।
हे कबीर ! (ये तो ठीक है कि मन की शांति का 'ठौर' साध-संगति ही है। प्रभू के चरनों में टिके रहने के लिए 'संगति करीअै साध की' साध-संगति ही एक-मात्र वसीला है; पर) यदि परमात्मा स्वयं सहायता ना करे (अगर 'साध' के अंदर परमात्मा स्वयं ना आ बसे। अगर 'साध' खुद प्रभू-चरनों में ना जुड़ा हुआ हो) तो ये वसीला कमजोर हो जाने के कारण कोई लाभ नहीं पहुँचाता।
Kabir, ¿qué podrá la pobre criatura hacer, si el Señor no le da asistencia?,
ਜਿਹ ਜਿਹ ਡਾਲੀ ਪਗੁ ਧਰਉ ਸੋਈ ਮੁਰਿ ਮੁਰਿ ਜਾਇ ॥੯੭॥
jeh jeh ddaalee pag dharau soiee mur mur jai ||97||
Whatever branch he steps on breaks and collapses. ||97||
ਮੈਂ ਤਾਂ (ਅਜੇਹੀ) ਜਿਸ ਜਿਸ ਡਾਲੀ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਧਰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ (ਸੁਆਰਥ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ) ਟੁੱਟਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ।੯੭।
(इन्सानी उच्च जीवन-रूप वृक्ष की चोटी पर पहुँचाने के लिए 'साध' मानो। डालियां हैं। पर भेखी और चेले-चाटड़े ही बनाने वाले 'साध' कमजोर टहनियां हैं) मैं तो (ऐसी) जिस-जिस डाली पर पैर रखता हूँ वह (वह स्वार्थ में कमजोर होने के कारण) टूटती जा रही है। 97।
cualquier rama en la que se pare se rompe y se colapsa.(97)
ਕਬੀਰ ਅਵਰਹ ਕਉ ਉਪਦੇਸਤੇ ਮੁਖ ਮੈ ਪਰਿ ਹੈ ਰੇਤੁ ॥
kabeer avareh kau upadhesate mukh mai par hai ret ||
Kabeer, those who only preach to others - sand falls into their mouths.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਜੋ (‘ਸਾਧ’ ਨਿਰਾ) ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੱਤਾਂ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਰਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ।
हे कबीर ! जो ('साध' सिर्फ) औरों को ही शिक्षा उपदेश देते हैं। पर उनके अपने अंदर कोई रस नहीं आता।
Kabir, los que sólo sermonean a los demás, arena cae sobre sus labios,
ਰਾਸਿ ਬਿਰਾਨੀ ਰਾਖਤੇ ਖਾਯਾ ਘਰ ਕਾ ਖੇਤੁ ॥੯੮॥
raas biraanee raakhate khaayaa ghar kaa khet ||98||
They keep their eyes on the property of others, while their own farm is being eaten up. ||98||
ਅਜੇਹੇ (‘ਸਾਧ’) ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਰਾਸ-ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਤਾਂ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਮੁਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ।੯੮।
ऐसे ('साध') औरों की राशि-पूँजी की तो रखवाली करने का यतन करते हें। पर अपने पिछले सारे गुण समाप्त कर लेते हैं (ऐसे 'साध' भी कमजोर डालियां हैं। मानवता की चोटी पर ये भी पहुँचवा नहीं सकते)। 98।
conservan su mirada sobre la propiedad de otros, mientras su propia granja está siendo ultrajada. (98)
ਕਬੀਰ ਸਾਧੂ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਰਹਉ ਜਉ ਕੀ ਭੂਸੀ ਖਾਉ ॥
kabeer saadhoo kee sa(n)gat rahau jau kee bhoosee khaau ||
Kabeer, I will remain in the Saadh Sangat, the Company of the Holy, even if I have only coarse bread to eat.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਮੈਂ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਾਂ ,ਤੇ ਮੈਂ ਜੌਂ ਦੇ ਛਿੱਲੜ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਾਂ ।
हे कबीर ! (कह- मेरी तो ये तमन्ना है कि) मैं गुरमुखों की संगति में टिका रहूँ (चाहे मेरा कामकाज बहुत ही कम हो जाए) और मैं जौ के छिलके खा के गुजारा करूँ।
Kabir, voy a permanecer en la Saad Sangat, la Compañía de los Santos,
ਹੋਨਹਾਰੁ ਸੋ ਹੋਇਹੈ ਸਾਕਤ ਸੰਗਿ ਨ ਜਾਉ ॥੯੯॥
honahaar so hoihai saakat sa(n)g na jaau ||99||
Whatever will be, will be. I will not associate with the faithless cynics. ||99||
ਜੇਹੜਾ ਕਸ਼ਟ ਭੀ ਆਵੇ ਪਿਆ ਆਵੇ । ਪਰ ਮੈਂ ਰੱਬ ਤੋਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸੁਹਬਤਿ ਵਿਚ ਨਾਹ ਜਾਵਾਂ ।੯੯।
(साध-संगति में समय देने के कारण गरीबी आदि) अगर कष्ट भी आए तो आए। पर। मैं रॅब से टूटे हुए लोगों की संगति में ना जाऊँ। 99।
aún si sólo tengo pan duro para comer, lo que ha de ser, será, pero no me voy a acercar a los cínicos sin Fe. (99)
ਕਬੀਰ ਸੰਗਤਿ ਸਾਧ ਕੀ ਦਿਨ ਦਿਨ ਦੂਨਾ ਹੇਤੁ ॥
kabeer sa(n)gat saadh kee dhin dhin dhoonaa het ||
Kabeer, in the Saadh Sangat, love for the Lord doubles day by day.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ ਰਿਹਾਂ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਧਦਾ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ ।
हे कबीर ! गुरमुखों की संगति में रहने से दिन-ब-दिन परमात्मा के साथ प्यार बढ़ता ही बढ़ता है। पर रॅब से टूटा हुआ मनुष्य। जैसे।
Kabir, en la Saad Sangat, el Amor por el Señor se duplica día a día
ਸਾਕਤ ਕਾਰੀ ਕਾਂਬਰੀ ਧੋਏ ਹੋਇ ਨ ਸੇਤੁ ॥੧੦੦॥
saakat kaaree kaa(n)baree dhoe hoi na set ||100||
The faithless cynic is like a black blanket, which does not become white by being washed. ||100||
ਪਰ ਰੱਬ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ, ਮਾਨੋ, ਕਾਲੀ ਕੰਬਲੀ ਹੈ ਜੋ ਧੋਤਿਆਂ ਭੀ ਕਦੇ ਚਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ । ਉਸ ਦੀ ਸੁਹਬਤਿ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆਂ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ।੧੦੦।
काली कंबली है जो धोने पर भी कभी सफेद नहीं होती। उसकी सोहबति में टिकने से मन की पवित्रता नहीं मिल सकती। 100।
y el cínico sin Fe es como la sábana negra, no por lavarse se vuelve Blanca (100)
ਕਬੀਰ ਮਨੁ ਮੂੰਡਿਆ ਨਹੀ ਕੇਸ ਮੁੰਡਾਏ ਕਾਂਇ ॥
kabeer man moo(n)ddiaa nahee kes mu(n)ddaae kaa(n)i ||
Kabeer, you have not shaved your mind, so why do you shave your head?
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਮੁੰਨਿਆ ,ਸਿਰ ਦੇ ਕੇਸ ਮੁਨਾਇਆਂ ਤਾਂ ਇਹ ‘ਸਾਧੂ’ ਨਹੀਂ ਬਣ ਗਿਆ ।
हे कबीर ! (ये जो सिर मुना के अपने आप को 'साध' समझता फिरता है। इसने) अपना मन नहीं मुनाया (मन में से विकारों की मैल दूर नहीं की) सिर के केस मुनाने से तो यह 'साधू' नहीं बन गया।
Kabir, no has rasurado tu mente, ¿por qué entonces te rasuras la cabeza?,
ਜੋ ਕਿਛੁ ਕੀਆ ਸੋ ਮਨ ਕੀਆ ਮੂੰਡਾ ਮੂੰਡੁ ਅਜਾਂਇ ॥੧੦੧॥
jo kichh keeaa so man keeaa moo(n)ddaa moo(n)dd ajaa(n)i ||101||
Whatever is done, is done by the mind; it is useless to shave your head. ||101||
ਜਿਸ ਭੀ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮਨ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਜੇ ‘ਸਾਧੂ’ ਬਣਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੀ ਸਿਰ ਮੁਨਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ) ਸਿਰ ਮੁਨਾਉਣਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ ।੧੦੧।
जिस भी बुरे कर्म की प्रेरना करता है मन ही करता है (यदि 'साधू' बनने की खातिर ही सिर मुंडाया है तो) सिर मुनवाना बेकार है। 101।
lo que sea que se hace se hace con la mente, es inútil que te rasures la cabeza.(101)
ਕਬੀਰ ਰਾਮੁ ਨ ਛੋਡੀਐ ਤਨੁ ਧਨੁ ਜਾਇ ਤ ਜਾਉ ॥
kabeer raam na chhoddeeaai tan dhan jai ta jaau ||
Kabeer, do not abandon the Lord; your body and wealth shall go, so let them go.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਦੇ ਨਾਹ ਭੁਲਾਈਏ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਧਨ ਨਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਏ ।
हे कबीर ! परमात्मा का नाम कभी ना भुलाएं। (अगर नाम सिमरने से हमारा) शरीर और धन नाश होने लगे तो बेशक नाश हो जाए।
Kabir, no abandones al Señor, si tu riqueza y tu cuerpo se van, déjalas ir,
ਚਰਨ ਕਮਲ ਚਿਤੁ ਬੇਧਿਆ ਰਾਮਹਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਉ ॥੧੦੨॥
charan kamal chit bedhiaa raameh naam samaau ||102||
My consciousness is pierced by the Lord's Lotus Feet; I am absorbed in the Name of the Lord. ||102||
ਪਰ ਅਸਾਡਾ ਚਿੱਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿੱਝਿਆ ਰਹੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਾਇਆ ਰਹੇ ।੧੦੨।
पर हमारा चिक्त प्रभू के सुंदर चरनों में अवश्य भेदा रहे। परमात्मा के नाम में जरूर समाया रहे। 102।
mi Conciencia está atravesada por el Loto de los Pies del Señor y vivo absorbido en el Nombre del Señor. (102)
ਕਬੀਰ ਜੋ ਹਮ ਜੰਤੁ ਬਜਾਵਤੇ ਟੂਟਿ ਗਈਂ ਸਭ ਤਾਰ ॥
kabeer jo ham ja(n)t bajaavate TooT giee(n) sabh taar ||
Kabeer, all the strings of the instrument I played are broken.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਸਰੀਰਕ ਮੋਹ ਦਾ ਜੇਹੜਾ ਵਾਜਾ ਮੈਂ ਸਦਾ ਵਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ ,ਉਸ ਦੀਆਂ (ਮੋਹ ਦੀਆਂ) ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ ਹਨ ।
('तनु धन' जाने पर भी यदि मेरा मन 'रामहि नामि' में समाया रहे। तो यह सौदा बड़ा सस्ता है। क्योंकि) हे कबीर ! (परमात्मा के नाम से टूट के) शारीरिक मोह का जो बाजा मैं सदा बजाता रहता था (अब नाम-सिमरन की बरकति से) उसकी (मोह की) सारी तारें टूट गई हैं।
Kabir, todas las cuerdas del instrumento que toco están rotas,
ਜੰਤੁ ਬਿਚਾਰਾ ਕਿਆ ਕਰੈ ਚਲੇ ਬਜਾਵਨਹਾਰ ॥੧੦੩॥
ja(n)t bichaaraa kiaa karai chale bajaavanahaar ||103||
What can the poor instrument do, when the player has departed as well. ||103||
ਵਿਚਾਰਾ ਵਾਜਾ (ਹੁਣ) ਕੀਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?ਭਾਵ, ਨਾਮ ਦੀ ਬਰਕਤਿ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਮੋਹ ਮਾਤ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ ।ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਮੋਹ ਦਾ ਵਾਜਾ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ।੧੦੩।
(देह अध्यास का ये) बेचारा बाजा (अब) क्या कर सकता है। भाव। नाम की बरकति से शारीरिक मोह मात खा गया है। (शारीरिक मोह तो कहीं रहा) वह मन ही नहीं रहा जो शारीरिक मोह का बाजा बजा रहा था। 103।
¿qué puede hacer el pobre instrumento cuando además el que lo toca se ha ido? (103)
ਕਬੀਰ ਮਾਇ ਮੂੰਡਉ ਤਿਹ ਗੁਰੂ ਕੀ ਜਾ ਤੇ ਭਰਮੁ ਨ ਜਾਇ ॥
kabeer mai moo(n)ddau teh guroo kee jaa te bharam na jai ||
Kabeer, shave the mother of that guru, who does not take away one's doubt.
ਹੇ ਕਬੀਰ! ਮੈਂ ਅਜੇਹੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਮੁੰਨ ਦਿਆਂ, ਇਸ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਿਆਂ (ਸਰੀਰਕ ਮੋਹ ਦੀ) ਭਟਕਣਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ।
(ये पंडित मुझे परमात्मा के नाम में जुड़ने से रोकता है और अपने वेद आदिक कर्म पुस्तकों के कर्म-काण्ड का ढोल बजा के मेरा गुरू-परोहित बनना चाहता है; पर) हे कबीर ! मैं ऐसे गुरू की माँ का सिर मुंन दूँ। इस राह पर चलने से (शारीरिक मोह की) भटकना दूर नहीं हो सकती।
Kabir, rapa a la madre de tal guru que no arrasa con las dudas de uno.